25 آذر 1397
En | 
زمان انتشار: 24 شهریور 1397
آخرین به‌روزرسانی: شنبه, 24 شهریور,1397
بازدید: 383
 گفت و گوي مدیر کل دفتر شاخص‌ قیمت‌های مرکز ملی آمار ایران با روزنامه جام جم  در مورد تورم
گفت و گوي مدیر کل دفتر شاخص‌ قیمت‌های مرکز ملی آمار ایران با روزنامه جام جم در مورد تورم

در روزهایی که قیمت ها روند فزاینده ای را طی می کنند مرکز آمار ایران نرخ تورم را تک رقمی اعلام می کنند. گزارش های مردمی بسیاری به روزنامه مبنی بر بی اعتمادی مردم نسبت به آمارهای دولت در بحث نرخ تورم ارسال می شود. بر این اساس راهی مرکز آمار ایران شدیم تا این موضوع و برخی سوالاتی که در ذهن مردم است را از مسئول مستقیم شاخص قیمت ها جویا شویم. منصوره یزدان خواه، مدیر کل دفتر شاخص‌ قیمت‌های مرکز ملی آمار ایران در گفت و گویی که با جام‌جم داشت به موضوع چگونگی محاسبه قیمت ها اشاره کرد و گفت: هیچ تناقض آماری وجود ندارد و این موضوع از مباحث ریاضی قابل اثبات است. مشروح این گفت و گو را بخوانید:

روند محاسبه نرخ تورم چگونه است؟ اکنون قیمت ها به واسطه رشد نرخ دلار، افزایش چند برابری را تجربه کردند اما این رشد قیمت در نرخ تورم تاثیری نداشته است. این در حالی است که برخی مردم اذعان دارند در سال 91 که اوج تحریم های سازمان ملل علیه ایران بود قیمت ها افزایش می یافت و تورم بالای 30 درصد اعلام می شد.

تورم يك متغيير كلان اقتصادي است كه روند تغييرات سطح قيمت ها را نشان مي دهد. لذا براي مقايسه و استنباط درست مي بايست به مقطع زماني مورد نظر توجه نمود. بطور مثال تورم خانوارهاي شهري در پايان سال 1390 برابر با 26.4 درصد و در پايان سال 1391 28.6 درصد است و نشان مي دهد كه فقط 2.2 واحد درصد افزايش داشته است. اين در حالي است كه تورم ماهانه مهرماه سال 1390 برابر 1.7 درصد و همين نرخ در مهرماه سال 1391 برابر 5.1 درصد بوده است. پس در شرايط آن سال كه همزمان با شروع تحريم و افزايش نرخ ارز است نرخ تورم ماهانه،  افزايش هاي ناگهاني و كوتاه مدت را سريعتر نشان مي دهد كه ادامه آن تورم 32.7 درصدي سال 1392 مي شود. در خصوص دوره فعلي كه شرايط مشابه آن دوران را تجربه مي كنيم نرخ تورم كل خانوارهاي كشور از 8.1 درصد در سال 1396 به عدد 9.7 درصد در مردادماه سال 1397 رسيده است. با توجه به اينكه تنها 5 ماه از سال گذشته است افزايش تورم سالانه 1.5 واحد درصد را شاهد هستيم. در اينجا هم وقتي نرخ تورم مردادماه سال 1396 كه برابر با 0.4 درصد است با نرخ تورم مردادماه سال 1397 كه 5.2 درصد است مقايسه كنيم جهش قيمت ها را به درستي نشان مي دهد. نبايد از اين نكته غافل شد وقتي نرخ تورم اعلام مي شود به معنای تغییرات میانگین سطح عمومی قیمت همه‌ي کالا و خدمات در کل کشور برای همه خانوارهاست. برای محاسبه این نرخ اطلاعات مربوط به  حدود 475 کالا و خدمت كه هركدام با توجه به سهمي كه از كل مخارج خانوار دارند با مراجعه به حدود 75 هزار منبع اطلاع يعني پاسخگوياني شامل خانوارها، مراكز فروش كالا و خدمات مصرفي و اطلاعات ثبتي، قيمت آنها اخذ مي شود. در مجموع 420 هزار اطلاع قیمت برای هر ماه جمع آوری می شود. اين 475 قلم كالا شامل خوراك، نوشدني، دخانیات، زیورآلات، پوشاك، آموزش، بهداشت، حمل و نقل و غیره مي شود. نكته قابل توجه اين است كه  قيمت اقلام دارايي و سرمايه ايي نظير طلا، ارز و سکه (کالاهای سرمایه ای) مدنظر نيست.

نرخ ارز در نرخ تورم محاسبه نمی شود اما می تواند تاثیر مستقیمی بر سایر قیمت ها و همچنین افزایش تورم داشته باشد. این موضوع را قبول دارید؟

بله نرخ ارز بر اغلب کالاها تاثیر دارد اما باید توجه داشت که این تاثير چگونه و طي چه مدت و تا چه اندازه بر افزايش قيمت خانوارها تاثير مي گذارد. روند نرخ تورم ماهانه نشان می دهد که نرخ ارز بر نرخ سایر کالاها تاثیر گذاشته است. وقتی نرخ تورم ماهانه را بررسی می کنیم مشاهده می شود که میانگین تورم ماهانه در سال گذشته 0.6 بود اما این نرخ از 1.1 درصد در اردیبهشت ماه 97 شروع شده و به 5.2 درصد در مرداد ماه رسید. میانگین تورم ماهانه از ابتدای سال تاکنون 2.8 درصد است در حالیکه براي كل سال گذشته تنها 0.6 درصد است.

به نظر شما هر 10 درصد نرخ دلار چقدر بر نرخ تورم تاثیر می گذارد؟

این موضوع نیازمند بررسی و پژوهش است که مراکز پژوهشی این کار را انجام می دهند. تورم تولید کننده زودتر تحت تاثیر نوسان نرخ دلار است. به این دلیل که مواد اولیه وارداتی است و این نرخ بر تولید تاثیر مستقیم دارد. تاثیر افزایش قیمت تولید با تاخیر زمانی به مصرف کننده می رسد . در تورم مصرف کننده بیشتر کالاهای بادوام تحت تاثیر نرخ ارز است. تورم نقطه به نقطه کالاهای بادوام در مرداد ماه سال جاري 39.4 درصد بوده که مربوط به یخچال، زیور آلات، فریزر و خودرو می شود و نرخ تورم ماهانه این گروه کالایی 14.9 بوده است. بررسي تورم توليدكننده نيز نشان مي دهد نرخ تورم نقطه اي فصل بهار 1396 برابر 9.8 درصد بوده كه در فصل بهار سال 1397 به 25 درصد رسيده است.

اشاره کردید که برای محاسبه نرخ تورم 475 کالا با وزن های مختلف مورد محاسبه قرار می گیرند. این بر اساس یک استاندارد جهانی است اما شما بهتر می دانید که برخی کالاهایی که در این لیست قرار دارند احتمال دارد مورد مصرف ماهانه و حتی سالانه خانوارها نباشند. بهتر نیست در این شرایط یک تورم بومی برای کالاهای اساسی محاسبه شود؟

البته استاندارد جهانی شامل روش محاسبه و روش انتخاب اقلام می باشد و قطعا اقلام انتخابی و وزنهای آنها برای محاسبه تورم در کشورهای مختلف متفاوت است. نحوه انتخاب كالا يا خدمت و محاسبه سهم آنها در بودجه خانوار، بدين صورت است که اطلاعات هزینه ای بیش از 1000 قلم از 38 هزار خانوار سوال می شود و بر اساس میزان هزینه هاي انجام شده توسط خانوارها، تعداد 475 كالا و خدمت انتخاب شده كه اصطلاحا سبد كالا معرفي مي شود و براساس سهم مخارج در بودجه خانوار براي آنها ضريبي تعيين مي شود تا با در نظر گرفتن تمامي ويژگي ها بتوان ميانگين افزايش سطح عمومي كالا و خدمات كل كشور محاسبه شود. كالا يا خدمتي که بیشترین وزن و استفاده را دارند قطعا در نرخ تورم تاثیر بیشتری خواهند داشت. سبد انتخابی باید به گونه ای باشد که اولا همه گروههای کالایی را پوشش دهد ثانیا مورد استفاده بیشترین تعداد خانوارهای کشور باشد و ثالثا در سبد مصرفی خانوار تداوم مصرف داشته باشد. البته مي توان در سطوح مختلف درآمدي، كالايي، زماني، استاني و جغرافياي نرخ تورم را محاسبه نمود.بطور مثال تورم دهك هاي مختلف، تورم خوراكي ها و غير خوراكي‌ها، تورم ماهانه و سالانه، تورم شهري و روستايي از اين دست است. كه انتظار مي رود براساس چشم انداز برنامه هاي توسعه از انواع آن براي سياستگذاري استفاده شود.

چرا در آمارهای نرخ تورم بخش مسکن فقط بخش اجاره ای آن اعلام می شود؟

مسکن یک کالای سرمایه ای محسوب می شود و تنها اجاره آن است که جنبه مصرفی دارد بنابراین فقط اجاره در سبد خانوار می‌آید. برای محاسبه نرخ تورم اجاره به خانوارهای اجاره نشین سراسر کشور مراجعه می شود. البته معادل هزينه اجاره براي واحدهاي مسكوني تحت تملك خانوار در محاسبه وزن مسكن لحاظ مي شود.

با اینکه اجاره در بیشتر مناطق بین 30 تا 70 درصد رشد داشته در آمار شما 15 درصد اعلام شده است. هنوز اجاره در کوتاه مدت تاثیر خود را در آمار نگذاشته است؟

همانطور که در سوال قبل اشاره کردم برای محاسبه نرخ تورم اجاره به خانوارهای اجاره نشین به صورت ماهانه مراجعه می شود. در زمان مراجعه تعدادی از خانوارها یا قرارداد خود را تمدید نموده اند و یا قرارداد جدید منعقد کرده اند که این دسته از خانوارها با افزایش قیمت مواجه خواهند بود و برای تعداد دیگری از خانوارها سررسید قراردادی تهیه نشده و مهلت آنها پابرجاست. بنابراین برای این دسته از خانوارها شاهد ثبات قیمت خواهیم بود و تورم اجاره از میانگین تغییرات قیمت این دو دسته خانوار بدست می آید. تورم 30 درصدی که شما اشاره کردید مربوط به دسته اول يعني خانوارهايي است كه سررسيد قرارداد آنها انجام شده و با افزايش اجاره بها روبرو بوده اند.بايد در نظر داشت  تورم مسكن ميانگين تغييرات قيمت است كه برای تمام خانوارها از جمله خانوارهايي است كه هنوز سررسيدقراردادشان انجام نشده است. در مرداد ماه سال 1397 نرخ تورم نقطه اي اجاره برابر 16.6 درصد است كه همين اطلاع در مرداد ماه سال 1396 تنها 6 درصد بوده است.

آماری از سبد مصرفی خانوارهای کارگری دارید؟

چنين آماري تحت عنوان سبد كارگري تهيه نشده است اما بحث هايي پيرامون تعريف سبدحداقل معيشت در وزارت كار مطرح شده و فكر ميكنم براي تعيين حداقل حقوق استفاده شود. البته مركز آمار ايران هم همكاري لازم را خواهد داشت و الان هم تورم بر اساس دهك هاي درآمدي توليد مي‌شود.

آیا امکان تغییر وزن گروه کالاهای مختلف برای به دست آوردن تورم تک رقمی وجود دارد.

وزن ها فقط در زمان تغییر سال پایه تعريف مي شوند و تا سال پايه بعدي كه حداقل 5 سال بعد است ثابت است و در اين  فاصله زمانی بین دو سال پایه به هیچ عنوان امکان تغیير وزنها وجود ندارد زيرا محاسبه شاخص قیمت و نرخ تورم به گونه ای است که قیمت های اقلام در طول زمان زنجيره وار بهم وصل است و كوچكترين انحراف و تغيير كاملا مشهود خواهد بود. از طرفي توليد آمار به تفكيك استانها، دهك هاي درآمدي، مناطق شهري و روستايي و گروه هاي كالايي اجازه چنين دستكاري را نخواهد داد.

چرا آمارهای مرکز آمار با بانک مرکزی متفاوت است؟

هر دو سازمان طرح نمونه گیری انجام می دهند. نمی خواهم زیاد وارد این بحث شوم اما باید بگویم بانك مركزي فقط مناطق شهري را با نمونه 80 شهر را در نظر مي گيرد اما مركز آمار ايران هم مناطق شهري و هم مناطق روستايي را در محاسبات خود لحاظ مي كند بگونه اي كه  با نمونه 231 شهر و 357 منطقه شهري و626 آبادي سعي مي كند پوشش كامل از كل كشور داشته باشد.  

تصاویر
  •  گفت و گوي مدیر کل دفتر شاخص‌ قیمت‌های مرکز ملی آمار ایران با روزنامه جام جم  در مورد تورم
طراحی سایت