30 شهریور 1398
En | 
زمان انتشار: 23 دی 1396
آخرین به‌روزرسانی: شنبه, 23 دی,1396
بازدید: 1835
معرفی گزارش فصلی اقتصاد ایران
معرفی گزارش فصلی اقتصاد ایران

این گزارش حاوي مجموعه‌اي از آخرين اطلاعات سالانه و فصلی اقتصاد کشور با تکیه بر اطلاعات فصلی است که در 11 بخش تنظیم شده است. منابع آماري اين نشريه را نتايج طرح­های آماری و نمونه­ گیری اجراشده توسط مركز آمار ايران، آمارهاي ثبتي دستگاه­های اجرایی و محاسبات ملی مرکز آمار ایران تشکیل می ­دهد.


 تهيه كننده : سیدمهدی حسینی نژاد،كارشناس دفتر محاسبه شاخص برنامه‌ها  و سياست‌هاي كلان  مركز آمار ايران

امروزه نقش کلیدی آمار و اطلاعات به عنوان پیش نیاز سیاستگذاری­ها و برنامه ریزی­ها بر كسی پوشیده نیست. این نقش در عصر اطلاعات به قدری بدیهی است كه نظام آماری كشورها و حجم و كیفیت بانك­های اطلاعاتی آنها نه تنها یكی از مهمترین شاخصهای توسعه یافتگی كشورها به شمار می­رود، بلكه به­طور متقابل سیاستگذاری­ها و برنامه ریزی­های توسعه كشورها نیز بدون در اختیار داشتن آمار كافی ، صحیح، دقیق و بهنگام ممكن نیست.

در عصر حاضر با پيشرفت و تغييرات سريع تکنولوژی، تغييرات جوامع در بازه­هاي زماني كوتاه­مدت­ اتفاق مي­افتد. بنابراين جمع­آوري، و انتشار آمارها در بازه­هاي زماني كوتاه­مدت فصلي، ماهانه، هفتگي و حتي روزانه مي­تواند به برنامه­ريزان در جهت برنامه­ريزي هدفمند و دقيق كمك شایانی نمايد.

مركز آمار ايران به‌عنوان تنها مرجع قانوني انتشار آمارهاي رسمي در كشور، با توجه به تقاضای زیاد برنامه ریزان، سیاست گذاران و جامعه دانشگاهی کشور جهت انتشار آمارها در بازه­های زمانی کوتاه­مدت از ابتدای سال 1396 با همکاری دستگاههای اجرایی کشور اقدام به تهیه و انتشار گزارش فصلی اقتصاد ایران نموده است. این گزارش حاوي مجموعه‌اي از آخرين اطلاعات سالانه و فصلی اقتصاد کشور با تکیه بر اطلاعات فصلی است که در 11 بخش تنظیم شده است. منابع آماري اين نشريه را نتايج طرح­های آماری و نمونه­گیری اجراشده توسط مركز آمار ايران، آمارهاي ثبتي دستگاه­های اجرایی و محاسبات ملی مرکز آمار ایران تشکیل می­دهد که در ذیل به تشریح آن می­پردازیم.

- بخش اول: کلیات، در این بخش ابتدا شاخص­های جمعیتی کشور بر اساس نتایج سرشماری نفوس و مسکن  سال 1395 مرکز آمار ایران ارائه شده است. سپس تصویری از اقتصاد ایران در سال گذشته که آمار و اطلاعات آن نهایی شده است  به همراه بررسی روند متغیرهای آن ارائه می­شود. بال سمت راست این تصویر عرضه کل اقتصاد ایران (به قیمت­های جاری) و بال سمت چپ آن تقاضای کل اقتصاد ایران (به قیمت­های جاری) را توضیح می­دهد. سمت عرضه در این تصویر، به نوعی بیانگر روش "تولید یا ارزش افزوده" در محاسبات ملی مرکز آمار ایران است که از حاصل جمع ارزش افزوده بخش­های مختلف اقتصادی به تولید ناخالص داخلی و سپس از جمع این رقم (تولید ناخالص داخلی) با مصارف واسطه و واردات، عرضه کل اقتصاد نتیجه می­شود.

سمت تقاضای تصویر نیز روش "مخارج یا هزینه" در محاسبات ملی مرکز آمار ایران را نشان می­دهد که از حاصل جمع
هزینه­های مصرفی، تشکیل سرمایه ثابت، خالص صادرات و تغییر در موجودی انبار و اشتباهات آماری به تولید ناخالص داخلی و سپس از جمع این رقم (تولید ناخالص داخلی) با تقاضای واسطه در اقتصاد، تقاضای کل اقتصاد نتیجه می­شود.

در قسمت میانی این تصویر نیز حجم نقدینگی کشور به تفکیک پول و شبه پول و همچنین منابع و مصارف بودجه کل کشور به تفکیک منابع و مصارف بودجه عمومی دولت و منابع و مصارف بودجه شرکتهای دولتی، موسسات انتفاعی وابسته به دولت و
بانک­ها ارائه شده است.

در ادامه بخش کلیات به رصد شاخص­های منتخب اقتصادی برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور در سال مورد نظر و مقایسه آن با پیش بینی­ها و برآوردهای برنامه می­پردازیم. در این قسمت شاخص­های رشد اقتصادی، نرخ تورم، نرخ بیکاری، نسبت مالیات به محصول ناخالص داخلی، نسبت منابع نفتی به کل منابع، نسبت درآمدهای مالیاتی به کل منابع و همچنین ضریب جینی برای سال مورد نظر را در مقایسه با اهداف از پیش تعیین شده برنامه در طول سالهای باقیمانده برنامه ششم توسعه رصد خواهیم کرد. ذکر این نکته ضروی است که در نسخه­های سال 1396، این شاخص­ها با عملکرد سال 1395 (به عنوان سال مبنایی که برنامه ششم بر اساس آن پی ریزی شده است) مقایسه می­شود. 

در انتهای این بخش شاخص­های کلیدی اقتصاد ایران هر فصل در پنج بخش اشتغال، بخش واقعی اقتصاد، بخش پولی، وضعیت مالی دولت و تجارت خارجی به صورت عددی و نمودارهای ترکیبی ارائه می­شود. از مهمترین شاخص­های اصلی این قسمت
 می­توان به نرخ رشد اقتصادی، نرخ تورم، نرخ بیکاری، شاخص فلاکت، رشد نقدینگی، سهم درآمدهای مالیاتی و نفتی از کل منابع دولت و درجه باز بودن اقتصاد اشاره کرد.

در بخش­ دوم تا یازدهم این نشریه در ابتدای هر بخش تعاریف و مفاهیم و همچنین گزیده اطلاعات آن بخش و در ادامه جداول و نمودارهای مربوطه ارائه شده است.

- بخش دوم: اشتغال و بیکاری، در این بخش شاخص­های کلیدی طرح نیروی کار مرکز آمار ایران شامل نرخ مشارکت اقتصادی، سهم شاغلان بخش­های عمده اقتصادی، نرخ بیکاری جمعیت 10 ساله و بیشتر و نرخ بیکاری جمعیت 29-15 ساله
(به تفکیک­­ شهری، روستایی و جنس) در قالب جداول آماری و نمودار  به صورت فصلی و سالانه ارائه شده است.

- بخش سوم: حسابهای ملی، در این بخش خلاصه­ای از نتایج محاسبات ملی مرکز آمار ایران در قالب جداول و نمودار ارائه شده است. اطلاعات این فصل شامل موارد ذیل می­شود؛ ارزش‌ افزوده رشته‌ فعاليت‌هاي اقتصادي به قیمت­های جاری و ثابت سال 1390، سهم ارزش‌افزوده رشته فعالیت‌های اقتصادي از محصول ناخالص داخلي به قیمت­های جاری، محصول ناخالص داخلي كشور به تفكيك اجزاي هزينه نهائي به قيمت‌هاي جاري و سهم هر کدام از اجزاء از محصول ناخالص داخلی، رشد ارزش‌افزوده رشته فعالیت‌های اقتصادي به قیمت­های ثابت سال 1390،  محصول ناخالص داخلي كشور به تفكيك اجزاي هزينه نهائي به قيمت‌هاي ثابت سال 1390. قابل ذکر است که تغییر سال پایه حسابهای ملی مرکز آمار ایران از سال 1383 به 1390 در سال 1396 صورت گرفته و اطلاعات حسابهای ملی در این نشریه بر مبنای سال پایه 1390 ارائه شده است.

- بخش چهارم: روند قیمت­ها، در این بخش خلاصه­ای از نتایج طرح­های آمارگیری از قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوار شهری و روستایی، طرح آمارگیری از قیمت تولید کننده بخش­های مختلف، و طرح جمع آوری اطلاعات قیمت و اجاره مسکن در شهر تهران که توسط مرکز آمار ایران انجام می­شود آورده شده است. اطلاعات این فصل شامل شاخص‌ قيمت كالاها و خدمات مصرفي به تفکیک گروه­های اصلی و مناطق جغرافیایی بر مبنای سال پایه 1395 و درصد تغییرات آن (نرخ تورم)، شاخص‌ قيمت كالاها و خدمات مصرفي به تفکیک دهک­های هزینه­ای خانوار و گروه­های اصلی بر مبنای سال پایه 1395، شاخص قيمت تولیدکننده برحسب گروه­های اصلی و اختصاصی بر مبنای سال پایه 1390 و درصد تغییرات آن (نرخ تورم تولید کننده)، متوسط قیمت اقلام خوراکی منتخب در مناطق شهری کل کشور و درصد تغییرات آن و همچنین متوسط قیمت و اجاره ماهانه مسکن در شهر تهران و درصد تغییرات آن بوده که به صورت فصلی و سالانه در قالب جداول آماری و نمودار ارائه شده است. نکته قابل ذکر در این بخش ارائه شاخص­های قیمت کالاها و خدمات مصرفی بر مبنای سال پایه 1395 و همچنین به تفکیک دهک­های هزینه­ای خانوار می­باشد که برای اولین بار در این فصل (تابستان 1396) محاسبه شده است.

- بخش پنجم: انرژی، در این بخش اطلاعات تولید و صادرات نفت خام و تولید، مصرف و صادرات گاز طبیعی از اطلاعات ثبتی وزارت نفت، اطلاعات مقدار فروش آب شرب از اطلاعات ثبتی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و اطلاعات مقدار تولید، فروش، صادرات و واردات برق از اطلاعات ثبتی شرکت مادر تخصصی توانیر استفاده شده است.

- بخش ششم: ساختمان و مسکن، در این بخش خلاصه­ای از نتایج طرح­ گردآوری اطلاعات پروانه­های ساختمانی صادر شده توسط شهرداری­های کشور، طرح آمارگيري از قيمت نهاده­هاي ساختمان­هاي مسكوني شهر تهران - اجرا شده توسط مرکز آمار ایران-  و طرح بررسي فعاليتهاي ساختماني بخش خصوصي در مناطق شهري - اجرا شده توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران- ارائه شده است. اطلاعات این بخش شامل تعداد پروانه‌های ساختماني صادرشده برحسب نوع پروانه و بخش متقاضي و تغییرات آن، مساحت زیربناي تعیین‌شده در پروانه‌هاي ساختمانی برحسب نوع پروانه و بخش متقاضی و تغییرات آن، سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در ساختمان‌های جدید‌ مناطق شهري و تغییرات آن و همچنین شاخص قيمت نهاده­های ساختمان­های مسکونی شهر تهران برحسب گروه­های اصلی برمبنای سال پایه 1390 و تغییرات آن بوده که در قالب جداول آماری و نمودار ارائه شده است.

- بخش هفتم: وضع مالی دولت، در این بخش از اطلاعات ثبتی وزارت امور اقتصادی و دارایی و همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران استفاده شده است. اطلاعات این بخش را منابع بودجه عمومی دولت (به تفکیک درآمدهای جاری، واگذاری دارایی سرمایه­ای و واگذاری دارایی مالی) و تغییرات آن، مصارف بودجه عمومی دولت (به تفکیک اعتبارات هزینه­ای(جاری)، تملک دارایی سرمایه­ای(عمرانی) و تملک دارایی مالی) و تغییرات آن و اطلاعات تراز بودجه و میزان تحقق درآمدهای بودجه در بر می­گیرد.

- بخش هشتم: متغیرهای پولی و اعتباری، در این بخش اطلاعات پایه پولی بر حسب منابع تشکیل دهنده و تغییرات آن، حجم نقدینگی به تفکیک پول و شبه پول و تغییرات آن، ضریب فزاینده نقدینگی و مانده سپرده­ها و تسهیلات اعطایی سیستم بانکی به بخش دولتی و غیر دولتی بر اساس اطلاعات ثبتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران آورده شده است.

- بخش نهم: بورس و بیمه، در بخش بورس شاخص­های فعالیت بورس اوراق بهادار تهران که خود شامل تعداد شرکتهای پذیرفته شده در بورس، ارزش جاری بازار سهام، تعداد و ارزش سهام مورد معامله و شاخص­های قیمت بورس اوراق بهادار تهران به همراه تغییرات آنها بر اساس اطلاعات ثبتی بورس اوراق بهادار تهران است ارائه شده است و در قسمت بیمه شاخص­های فعالیت بیمه که حق بیمه تولیدی(تعداد، ارزش و رشد)، خسارت پرداختی(تعداد، ارزش و رشد) و همچنین نسبت خسارت و ضریب نفوذ بیمه را شامل می­شود بر اساس اطلاعات ثبتی بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.

  - بخش دهم: تجارت خارجی، اطلاعات این بخش شامل صادرات غیر نفتی و واردات کالا از مبدا گمرک (به تفکیک وزن، ارزش ریالی، ارزش دلاری، متوسط ارزش و رشد ارزش) بر اساس اطلاعات ثبتی گمرک جمهوری اسلامی ایران ، حساب جاری (به تفکیک حساب کالا، حساب خدمات، حساب درآمد، حساب انتقالات جاری و تراز حساب جاری)، حساب سرمایه (به تفکیک کوتاه مدت، بلندمدت و کل) و تغییر در ذخایر بین المللی و بدهای­های خارجی کشور(به تفکیک کوتاه­مدت، بلند مدت و کل) و رشد آن  است که بر اساس اطلاعات ثبتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.

- بخش یازدهم: قیمت طلا و ارز ، در این بخش اطلاعات قیمت سکه تمام بهار آزادی، سکه نیم بهار آزادی، سکه ربع بهار آزادی و اطلاعات متوسط نرخ برابری دلار و یورو با ریال در بازار آزاد و رسمی و تغییرات آنها بر اساس اطلاعات ثبتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.

بر اساس تقویم انتشاراتی مرکز آمار ایران زمان انتشار این نشریه 90 روز پس از پایان فصل در نظر گرفته شده است و نسخه فیزیکی آن پس از انتشار به تمام دستگاههای اجرایی کشور، وزارت خانه­ها، و سازمان­های برنامه و بودجه استانها ارسال شده و نسخه الکترونیکی آن نیز از طریق سایت مرکز آمار ایران به آدرس www.amar.org.ir قابل‌دسترسی است. برنامه مرکز آمار در آینده نزدیک طراحی سامانه­ای جهت انتشار عمومی اطلاعات سری زمانی این نشریه و همچنین دریافت الکترونیکی اطلاعات از دستگاههای اجرایی می­باشد. ضمن اینکه طراحی نسخه اندروید آن نیز در دست بررسی است.

لازم به ذکر است با توجه به اینکه این نشریه برای اولین بار منتشر شده است ممکن است با نواقصی همراه باشد، با این وجود مرکز آمار ایران به منظور غنای بیشتر و اعتلای این نشریه و با هدف پوشش کامل اطلاعات بخش­های اقتصادی کشور، جلسات متعددی را با کارشناسان دستگاههای اجرایی کشور برگزار کرده و پیشنهادات دستگاههای اجرایی را در نسخه شماره 3 (نسخه پاییز 1396) اعمال خواهد کرد. بنابراین از تمامی کاربران حقیقی و حقوقی محترم این نشریه نیز نقاضا می­شود هر گونه پیشنهاد  و یا انتقاد در خصوص اطلاعات این نشریه را از طریق رایانامه روابط عمومی مرکز آمار ایران به نشانی info@sci.org.ir و یا  از طریق آدرس پستی تهران، خیابان دکتر فاطمی، نبش رهی معیری، پلاک۱ صندوق پستی ۱۴۱۵۵-۶۱۳ ارسال نمایند.

امید است این نشریه بتواند برای برنامه ریزان و سیاست گذاران در جهت برنامه­‌ریزی دقیق­تر و برای جامعه دانشگاهی در جهت مطالعات کاربردی­ مفید واقع شود. در پایان مرکز آمار ایران لازم می­داند از زحمات مسولان و کارشناسان محترم دستگاههای اجرایی مشارکت کننده در تغذیه اطلاعات این نشریه کمال تشکر و قدردانی را نماید.

 

 

تصاویر
  • معرفی گزارش فصلی اقتصاد ایران
طراحی سایت