دات نت نیوک
01 مرداد 1396
En | 
چهارشنبه 31 خرداد 1396
تعداد بازدید: 276
تعداد نظرات: 0
دلايل اختلاف تورم شهري و روستايي
دلايل اختلاف تورم شهري و روستايي


جواد حسین زاده ، معاون اقتصادی و محاسبات ملی مركز آمار ايران

تفاوت شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی و تورم مناطق شهری و روستایی کشور و اهمیت توجه به تورم روستایی

 با توجه به گستردگي جغرافيایي ایران و پراكندگي بازارها، قيمت‌ و حتي در برخی موارد روند تغييرات قيمت براي يك كالا در نقاط مختلف متفاوت است. اين اختلاف قیمت در مناطق روستایي براي برخي از كالاها به خصوص محصولات كشاورزي كه در روستا توليد و مصرف ميشود و از دسترس واسطهها دور مي‌باشد بيشتر خود را نشان ميدهد. همچنین نتایج طرح آمارگیری از قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای شهری و روستایی نشان می دهد شکاف بین شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی (CPI) در مناطق شهری و مناطق روستایی در طول سال های اخیر کماکان وجود دارد عوامل مختلفی مانند هزینه حمل و نقل، آثار سیاست های اقتصادی دولت، تفاوت زیرساخت های اقتصادی در کلان شهرها و مناطق روستایی، اختلاف درآمد، تفاوت الگوی مصرف و ... باعث اختلاف قیمت ها در مناطق مختلف کشور می شود.

بسياري از كشورها سعي ميكنند با استخراج خانوادهاي از شاخصهاي داراي پوششهاي متفاوت، نيازهاي متعدد كاربران مختلف CPI  را برآورده سازند. در راس اين شاخصها، CPI رسمي فراگير قرار دارد كه مربوط به كل كشور است. در بعضي كشورهاي بزرگ، شاخصهاي منطقهاي بيش از CPI ملي رواج دارند، به خصوص در حالتي كه شاخصها براي تعيين افزايش درآمدها به كار گرفته می-شوند. بنابراين، علاوه بر CPI ملی كه گستردهترين پوشش ممكن را دارد، شاخص هاي فرعي نيز منتشر ميشوند كه ميتوانند با حوزه-هایي نظیر زير بخشهاي جمعيت، مناطق جغرافيايي و گـروههـاي ويـژه كـالا مرتبط باشند. شاخصهاي CPI ملی بايد در سطوح هر چه تفصيليتر منتشرشوند، زيرا بسياري از كاربران به تغييرات قيمت گروههاي خاصي از كالاها علاقهمندند. در واقع بسياري از مراکز آماری به سمت وضعيتي حركت ميكنند كه در آن يك پايگاه داده مربوط به قيمتها و وزنها نگهداري ميشود، تا انواع شاخصهاي فرعي از آن استخراج شود.

اگر هزینه سبد مصرفی خانوارهای شهری و روستایی یا قیمت اقلام سبد خانوار شهری و روستایی و یا هر دو این موارد (هزینه ها و قیمت¬ها)  متفاوت باشد لازم است که شاخص قیمت به تفکیک شهری و روستایی تهیه شود.

برخی از دلايل لزوم اجراي طرح شاخص قيمت مصرف‌كننده خانوارهاي روستايي به شرح زیر می باشد:

1-    بر اساس نتایج سرشماری سال 1395، بیش از 20 میلیون نفر از جمعیت کشور (%26 کل جمعیت که حدود یک سوم خانوارها هستند) در مناطق روستایی و آبادی ها زندگی می کنند. با توجه به وسعت کشور و اختلاف زیرساخت های اقتصادی بین کلان شهرها و مناطق روستایی، لزوم محاسبه شاخص قیمت روستایی اهمیت بسزایی برای سیاستگذاران دارد.

2-        سیاست گذاری های دولت برای توسعه روستایی با جهت گیری افزایش درآمد روستاییان می باشد. اين اقدام در صورتي به درستي عمل ميكند كه پیش بینی افزايش درآمد با توجه به درآمد حقیقی و با در نظر گرفتن افزايش هزينهها باشد. بنابراين با توجه به تفاوت موجود بین سطح قیمت ها و الگوی مصرف در مناطق شهری و روستایی، نياز به تهيه شاخصي است كه ميزان تورم و در نهايت سطح واقعي درآمد در روستا را اندازهگيري نمايد. ضمن اینکه برخی سیاست های دولت مانند هدفمندی یارانه ها اثرات متفاوتی بر مناطق شهری و روستایی داشته است.

3-        تفاوت الگوی مصرفی خانوارهای شهری و روستایی یکی از علل تفاوت بین شاخص کل شهری و روستایی است. نتایج حاصل از طرح های هزینه و درآمد خانوارها در مناطق شهری و روستایی نشان می دهد ساختار الگوی مصرف در شهرها و روستاها متفاوت است. و این اختلاف بین الگوی مصرف در مناطق شهری و روستایی در سال های اخیر همچنان پابرجاست و نسبت به سال های گذشته کاهش نیافته است.

4-        اثر تغییر قیمت در بخش مسکن بر روی شاخص قیمت مصرف کننده در خانوارهای شهری و روستایی یکی دیگر از علل تفاوت شاخص قیمت در مناطق شهری و روستایی است. بر اساس نتایج طرح هزینه و درآمد خانوار ، بخش مسکن به تنهایی حدود 30 درصد از هزینه های خانوارهای شهری را به خود اختصاص داده است. با توجه به اینکه هر گونه تغییر قیمت در این بخش اثر معنی داری بر روی شاخص قیمت ها در مناطق شهری خواهد گذاشت و با توجه به اینکه وزن هزینه بخش مسکن برای خانوارهای روستایی حدود 11 درصد است، طبیعتا در هنگام افزایش قیمت ها در این بخش شکاف شاخص قیمت در مناطق شهری و روستایی افزایش خواهد یافت.

5-    نتایج آزمون های آماری نشان می دهد که شاخص قیمت گروه های کالاها و خدمات در دو طرح شهري و روستايي اختلاف معنيداری دارند که اجراي طرح آمارگيري از قيمت خردهفروشي كالاها و خدمات مصرفي خانوارهاي روستايي را توجیه میکند.         

6-    براي محاسبه مصرف خصوصی خانوار و هزينه واقعی خانوارهاي روستایي در حساب‌هاي ملي نياز به تهيه شاخص قيمت كالاها و خدمات روستایي ميباشد.

 

تصاویر
  • دلايل اختلاف تورم شهري و روستايي